Skip to main content
Search
Gaeilge English

Cad a tharlódh: An cheist is tábhachtaí san Eolaíocht

B’Éireannaigh go leor de na daoine a rinne fionnachtana agus forbairtí ceannródaíocha san eolaíocht, rudaí nach ndéanaimid iontas ar bith díobh inár saol gach lá. Tugtar Athair na Ceimice ar an eolaí Robert Boyle a rugadh i bPort Láirge; ba é John Philip Holland as Contae an Chláir a chruthaigh an chéad fhomhuireán; ba é an fisiceoir agus an t-innealtóir sibhialta as Éirinn Robert Mallet a leag bunchloch sheismeolaíocht na linne seo. Ba eisean a chum an t-ainm fiú. Is mar gheall ar cheist bheag amháin a tharla go leor de na gaiscí eolaíochta is mó atá againn: cad a tharlódh?

Fondúireacht Eolaíochta Éireann ag spreagadh eolaithe Éireannacha na linne seo leanúint orthu ag cur na ceiste sin agus ag fáil an iomaí freagra bríomhar uirthi, freagraí a bhfuil sé de chumas acu an domhan a athrú ar fad. Is í Fondúireacht Eolaíochta Éireann fondúireacht náisiúnta na hÉireann chun infheistiú i dtaighde eolaíochta agus innealtóireachta, agus chuidigh a tacaíocht do thaighdeoirí acadúla agus d’fhorais eolaíochta chun ceannaire domhanda a dhéanamh d’Éirinn i naineolaíocht, imdhíoneolaíocht agus ríomheolaíocht.

Cad a tharlódh dá bhféadfaimis ár gcarranna a thiomáint le huisce? Tá ábhar forbartha ag taighdeoirí ag Ionad AMBER na Fondúireachta chun leithscaradh ocsaigine agus hidrigine in uisce a fheabhsú ar chostas fuinnimh an-íseal, rud a thabharfadh deis dúinn táirgeadh éifeachtúil a dhéanamh ar hidrigin íon le fuinneamh in-athnuaite.

Is mar gheall ar cheist bheag amháin a tharla go leor de na gaiscí eolaíochta is mó atá againn: cad a tharlódh?

Cad a tharlódh dá mbeadh an ronnach a bhí agat don dinnéar in ann tarbhfhrídí a leigheas freisin? Sin atá taighdeoirí i bhFondúireacht Eolaíochta Éireann, Coláiste na hOllscoile Corcaigh agus san Ionad Taighde Bia ag iarraidh a bhaint amach, ag úsáid próitéine a tháirgeann baictéir i gcórais dhíleá an éisc bhlasta seo a bhfuil an-tóir air.

Cad a tharlódh dá mbeimis in ann cnámha briste a phriontáil arís? I bpróiseas nua a d’fhorbair taighdeoirí AMBER úsáidtear gaschealla agus bithábhair chun teimpléid nua loingeáin a chruthú a thacaíonn le hábhar nua cnámh a phriontáil le teicneolaíocht priontála 3T.

Nach beag a cheapamar go bhféadfadh fionnachtana radacacha den sórt sin a bheith de thoradh ar thrí fhocal bheaga ghearra?

Foinse: Science Foundation Ireland